بررسی ایدئولوژی قیام عاشورا مبتنی بر بیانات امام حسین (ع) در 61-60 ه.ق به روش نظریهپردازی داده بنیاد | ||
| جامعهشناسی سیاسی جهان اسلام | ||
| دوره 8، شماره 16، فروردین 1399، صفحه 311-336 اصل مقاله (761.51 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/iws.2020.4638.1811 | ||
| نویسندگان | ||
| سید کاظم طباطبایی پور* 1؛ غلامرضا صدیق اورعی2؛ سیده زینب گلابگیرنیک3 | ||
| 1استاد گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه فردوسی مشهد | ||
| 2استادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد | ||
| 3دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث دانشگاه فردوسی مشهد | ||
| چکیده | ||
| اهمیت نهضت امام حسین (ع) و لزوم شناخت صحیح آن، موجب شده است که تتبع و تحقیق در این حوزه همواره مورد اهتمام اندیشمندان مسلمان و غیرمسلمان باشد. با وجود تأملات فراوان در این خصوص؛ همچنان خلأ تحصیل یک مدل اندیشگانی منسجم در این حوزه که مبتنی بر بیانات رهبری این نهضت عظیم که در عرصهی نظر و عمل فعالانه وارد شده است، احساس میشد. با امعان نظر به اهمیت موضوع و در امتداد تلاشهای صورت گرفته در این عرصه، درصدد برآمدیم تا با تأملی مجدد، پِژوهشی روشمند در این حوزه با استفاده از روش «نظریهپردازی داده بنیاد» به دست دهیم. برآیند تحلیل بیانات شریف امام از آغاز تا انجام نهضت حاکی از آن است که قیام امام در زمانی رخ داد که فضای کلی حاکم بر جامعهی اسلامی، بهگونهای محسوس با تعالیم اسلامی ناهمسو بوده است. در این میان به خلافت رسیدن یزید که آن نیز معلول یک سلسله از کُنشهای اجتماعیِ منافی با حقمداری بود، اسلام را در معرض خطر و تحریف قرار داد. درواقع با تشخیص عدم صلاحیت حاکمیت وقت به عنوان چالش اصلی جامعه و در نظر داشتن زمینهها و علل آن، راهحلی بنیانی مدنظر بوده؛ ضمن آنکه راهکارهای فرعی و راهبردهایی نیز به مقتضای شرایط متفاوت نهضت اتخاذشده است. درنهایت قیام، در دو حالت متفاوت ترسیم شده که هرکدام بنا بر شرایط و مقتضیات مطلوب قلمداد میشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| امام حسین (ع)؛ قیام عاشورا؛ ایدئولوژی؛ نظریهپردازی دادهبنیاد | ||
| مراجع | ||
|
- استراوس، انسلم و کوربین، جولیت (1390)، مبانی پِژوهش کیفی: فنون و مراحل تولید نظریه کیفی، ترجمه ابراهیم افشار. تهران. نشر نی. - اسپریگنز، توماس (1387)، فهم نظریههای سیاسی، ترجمه فرهنگ رجایی، تهران: مؤسسه انتشارات آگاه. - پارسانیا، حمید (1386) سنت، ایدئولوژی، علم، قم: مؤسسه بوستان کتاب. - جعفریان، رسول (1391)، تأملی در نهضت عاشورا، تهران: نشر علم. - داناییفرد، حسن و امامی، سید مجتبی (1386)، «استراتژیهای پژوهش کیفی تأملی بر نظریهپردازی داده بنیاد»، نامهی پژوهش فرهنگی، شماره 6صص69-79. - داناییفرد، حسن و دیگران (۱۳۹۱)، روششناسی پژوهش کیفی در مدیریت: رویکردی جامع، تهران: صفار. - روشه، گی (1370)، تغییرات اجتماعی، ترجمه منصور وثوقی، تهران: نشر نی. - شریعتی، علی (1361)، جهانبینی و ایدئولوژی، تهران: انتشارات مونا. - صافی، لطفالله (1366)، حسین علیهالسلام شهید آگاه و رهبر نجاتبخش اسلام، مشهد: مؤسسه نشر و تبلیغ. - صالحی نجفآبادی، نعمتالله (1378)، شهید جاوید حسین بن علی علیهالسلام، تهران: امید فردا. - صدیق اورعی، غلامرضا (1373) اندیشه امام خمینی (ره) درباره تغییر جامعه، تهران: مؤسسه انتشاراتی سوره. - فراستخواه، مقصود (1395)، روش تحقیق کیفی در علوم اجتماعی (با تأکید بر نظریه بر پایه)، تهران: نشر آگاه. - کوهن، بروس(1395)، مبانی جامعهشناسی، غلامعباس توسلی و رضا فاضل، تهران: انتشارات سمت. - کوهن، آلوین استانفورد (1381)، تئوریهای انقلاب، ترجمه علیرضا طیب، تهران: نشر قومس. - محمدپور، احمد (1392)، روش تحقیق کیفی ضد روش (منطق و طرح در روششناسی کیفی)، تهران: جامعه شناسان. - مطهری، مرتضی (1377)، حماسه حسینی، جلد دوم، تهران: انتشارات صدرا. - واگو، استفان (1373)، درآمدی بر تئوریها و مدلهای تغییرات اجتماعی، ترجمه احمدرضا غروی زاد، تهران: مؤسسه انتشارات جهاد دانشگاهی. - هاشمی شاهرودی، سید محمود (1433ق) گفتارهایی پیرامون نهضت حسینی، بیجا: بنیاد فقه و معارف اهل بیت (ع).
- Charmaz, Kathy (2000),"Grounded Theory Objectivist and Constructivist Methods" In, Norman K. Denzin, Yvonna S. Lincoln (eds.) Handbook of qualitative research. Thousand Oaks; London:SAGE Pub. - Holton,Judith A(2007)" The Coding process and Its Challenges" In, Antony Bryant and Kathy Charmaz(eds) The SAGE handbook of grounded theory. Thousand Oaks C.A:SAGE Publication. - Liamputtong, Pranee and Douglas Ezzy(2005), Qualitative research methods, Oxford:Oxford university press. - Urquhartm, Cathy(2013), Grounded theory for qualitative research: a practical guide. Los Angeles, Calif; London:SAGE.
- الحرانی الحنبلی الدمشقی، ابن تیمیه (1406)، منهاج السنة النبویة فی نقض کلام الشیعة القدریة، بیجا: جامعة الإمام محمد بن سعود الإسلامیۀ. - المالکی، ابی بکر بن العربی (1412)، العواصم و القواصم فی تحقیق مواقف الصحابه بعد وفاۀ النبی، قاهره: مکتبۀ السنه.
- منصوریان، یزدان، سخنرانی با موضوع «گراندد تئوری چیست و چه کاربردی دارد»، در اصفهان 9/3/1386: | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,014 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 697 |
||
