همنوایی اندیشهی دینی تحولخواه با گفتمانهای جهان اسلام تا پیروزی انقلاب اسلامی ایران | ||
| جامعهشناسی سیاسی جهان اسلام | ||
| دوره 8، شماره 16، فروردین 1399، صفحه 57-78 اصل مقاله (444.15 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22070/iws.2020.4425.1786 | ||
| نویسنده | ||
| محسن عبداللهی* | ||
| عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران | ||
| چکیده | ||
| عقاید و ارزشهای دینی، نقش مهم در سمتگیریهای سیاسی و اجتماعی دارند و سرچشمهی دگرگونیهای بنیادین میباشند. انقلابها و حرکتهای اجتماعی و سیاسی نیز از این معیارها نشأت گرفته و بسیاری از تحولات تاریخ با بهرهگیری از اندیشهی دینی رقم خورده است. اندیشهی دینی تحولخواه بسیار متفاوت از تحولخواهی غیردینی، در مواجهه با گفتمانهای جهان اسلام و از جمله انقلاب اسلامی ایران، است. این گفتمانها در قالب گفتمان تجدید حیات طلبی در جهان اسلام، گفتمان تحولخواهی اجتماعی و سیاسی در تاریخ معاصر ایران و گفتمان انقلاب اسلامی با محوریت اندیشههای امام خمینی (ره) قابل تبیین است. پرسش این است که آیا اندیشهی دینی تحولخواه در تکوین و توسعه گفتمانهای اصلی در جهان اسلام تأثیرگذار بوده است؟ با توجه به این مفروض که اندیشهی دینی برای رفع نابسامانیهای اجتماعی، بازگشت به اصول راستین اسلامی و تلفیق نوگرایی با ارزشها و احکام دینی میکوشد و با کنکاش در اندیشههای علماء دینی مبارز، چنین برمیآید که گفتمانهای جهان اسلام در راستای آگاهی بخشی دینی و اعتراض نسبت به نابسامانیهای اجتماعی و سیاسی فعال بوده است. پس میتوان گفت اندیشهی دینی تحولخواه در یک روند تکاملی، این گفتمانها و ازجمله گفتمان انقلاب اسلامی ایران را مورد تأثیر خود و تحتالشعاع قرار داده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| گفتمان؛ امام خمینی (ره)؛ تحولخواهی اجتماعی و سیاسی؛ تحولخواهی دینی؛ انقلاب اسلامی | ||
| مراجع | ||
|
- ابراهیمزاده، حسن (1380)، «اسلام اروپایی از راه رسید»، ماهنامهی غرب در آیینهی فرهنگ، شمارهی 33، تهران: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی. - احمدی، حمید (1391)، تاریخ امامان شیعه، قم: نشر معارف. - اخوان کاظمی، بهرام (1385)، نقد و ارزیابی نظریهی کاریزمایی امام خمینی (ره)، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی. - ازغندى، علیرضا (1376)، ناکارآمدى نخبگان سیاسى ایران بین دو انقلاب، تهران: نشر قومس. - اقبال لاهوری، محمد (1397)، احیای فکر دینی در اسلام، احمد آرام، تهران: شرکت سهامی انتشار. - الگار، حامد (1396)، دین و دولت در ایران، ابوالقاسم سرى، تهران: نشر توس. - امیری، جهاندار (1386)، اصلاحطلبان تجدیدنظرطلب و پدرخواندهها: تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی. - بشیریه، حسین (1382)، موانع توسعهی سیاسی در ایران، تهران: نشر گام نو. - تیموری، ابراهیم، (1361)، قرارداد 1890 رژی، تحریم تنباکو اولین مقاومت منفی در ایران، تهران: انتشارات کتابهای جیبی. - جعفریان، رسول، (1391)، گزیده حیات سیاسی و فکری امامان شیعه، قم: نشر معارف. - حسینیان، روح ا...(1381)، بیست سال تکاپوی اسلام شیعی در ایران، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی. - حلبی، علیاصغر (1390)، تاریخ نهضتهای دینی سیاسی معاصر، تهران: انتشارات زوار. - خدوری، مجید (1359)، تجدید حیات سیاسی اسلام از سیدجمال تا اخوان المسلمین، حمید احمدی، تهران: انتشارات الهام. - صباغ جدید، جواد (1386)، انقلاب اسلامی، جنبشی معطوف به ارزش، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی. - عبدالهی، محسن (1390)، نظریههای انقلاب و انقلاب اسلامی ایران، تهران: نشر شرح. - عمید، حسن (1396)، فرهنگ عمید، تهران: انتشارات امیرکبیر. - عمید زنجانی، عباسعلی (1375)، انقلاب اسلامی و ریشههای آن، تهران: کتاب سیاسی. - عنایت، حمید (1362)، اندیشه سیاسی در اسلام معاصر، بهاءالدین خرمشاهی، تهران: انتشارات خوارزمی. - عنایت، حمید (1362)، تفکر نوین سیاسی اسلام، ابوطالب صارمی، تهران: انتشارات امیرکبیر. - فلاحی، اکبر (1385)، سالهای تبعید امام خمینی (ره)، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی. - قادری، حاتم (1392)، اندیشههای سیاسی در اسلام و ایران، تهران: انتشارات سمت. - کاتوزیان، ناصر (1360)، گذری بر انقلاب ایران، تهران: انتشارات دانشگاه تهران. - لوین، ز.ا (1378)، اندیشهها و جنبشهای نوین سیاسی اجتماعی در جهان عرب، یوسف عزیزی بنی طرف، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی. - محیط طباطبایی، محمد، (1370)، سیدجمالالدین اسدآبادی و بیداری مشرق زمین، قم: دفتر نشر فرهنگ اسلامی. - مدنی، جلالالدین (1369)، تاریخ سیاسی و روابط خارجی ایران، تهران: انتشارات اسلامی. - مطهری، مرتضی (1362)، تعلیم و تربیت در اسلام، تهران: انتشارات صدرا. - مطهری، مرتضی (1382)، ده گفتار، تهران: انتشارات صدرا. - مطهری، مرتضی (1383)، نهضتهای اسلامی در صدسالهی اخیر، تهران: انتشارات صدرا. - ملک محمدی، حمیدرضا (1383)، مدرس و سیاستگذاری عمومی، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی. - منصوری، جواد (1379)، سیر تکوینی انقلاب اسلامی ایران، تهران: وزارت امور خارجه. - منوچهری، محمدعلی (1361)، جامعهشناسی غربگرایی، تهران: انتشارات امیرکبیر. - موثقی، احمد (1384)، جنبشهای اسلامی معاصر، تهران: انتشارات سمت. - موسوی خمینی، سیدروح ا...(1362)، درجستجوی راه از کلام امام، تهران: انتشارات امیرکبیر. - موسوی خمینی، سیدروح ا...(1378)، صحیفهی انقلاب، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. - موسوی خمینی، سیدروح ا...(1368)، صحیفهی نور، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. - نقوی، علیمحمد (1370)، مذهب و سیاست در جهان، تهران: انتشارات دهاد. - نقیب زاده، احمد (1392)، درآمدی بر جامعهشناسی سیاسی، تهران: انتشارات سمت. - وبر، ماکس (1370)، اخلاق پروتستان و روح سرمایهداری، عبدالمعبود انصاری، تهران: انتشارات سمت. - هیوود، اندرو (1999)، مقدمهی نظریهی سیاسی، عبدالرحمن عالم، تهران: نشر قومس. - وزارت اطلاعات (1379)، روحانی مبارز آیت ا...سید ابوالقاسم کاشانی به روایت اسناد، ج 1، تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخ.
- Apter, David & Tony Saich (1994), Revolutionary Discourse in Maos Republic, Harvard University, USA. - Eisenstadt, S.N. (1985), "Cultural Orientation, Institutional and Social Change: Comparative Analysis of Traditional Civilization", American Journal of Sociology, Vol 85, pp. 840-869. - Horn, Jeffrey (1991), "the Revolution as a Discourse", Hisyory of European Ideas, Paris, Vol. 13, Issue 5, pp. 623-632. - Horn, Keith, Michael (1990), Inventing the French Revolution, Stanford University, California. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 913 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 685 |
||
