سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه شاهد

پورزمان, علی, برجساز, غفار. (1398). ابعاد حماسی شعر عاشورایی معاصر. , 3(4), 57-68.
علی پورزمان; غفار برجساز. "ابعاد حماسی شعر عاشورایی معاصر". , 3, 4, 1398, 57-68.
پورزمان, علی, برجساز, غفار. (1398). 'ابعاد حماسی شعر عاشورایی معاصر', , 3(4), pp. 57-68.
پورزمان, علی, برجساز, غفار. ابعاد حماسی شعر عاشورایی معاصر. , 1398; 3(4): 57-68.

ابعاد حماسی شعر عاشورایی معاصر

دو فصلنامه ادبیات دفاع مقدس
مقاله 5، دوره 3، شماره 4، فروردین 1398، صفحه 57-68    اصل مقاله (338.2 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
نویسندگان
علی پورزمان1؛ غفار برجساز* 2
1دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شاهد
2استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شاهد
چکیده
حماسه در کنار ابعاد دیگر عاشورا مثل مرثیه، ‌عرفان و پیام، توانسته است در شعر عاشورایی اثرگذار باشد؛ به‌طوری که امروزه به یکی از رکن‌های مهم شعر آیینی تبدیل شده‌است. شعر عاشورایی با تبیین مقولات ارزشی و بیان هنری اهداف آن،‌ قدمی در راستای شناخت بیشتر مبانی شعر آیینی برداشته است. در شعرهای عاشورایی، امام‌حسین(ع)، حضرت عباس(ع)، حضرت زینب(س) و امام‌سجاد(ع) به‌عنوان الگوقهرمان معرفی می‌شوند؛ به این دلیل که شاعر در کنار پرداختن به ماجرای عاشورا، به وجوه اسطوره‌ای و حماسی چنین شخصیت‌هایی هم می‌پردازد. زبان شعرهای عاشورایی معاصر، بیشتر به زبان شعر معاصر نزدیک است؛ اما گاه صلابت زبان فردوسی و گاه لطافت زبان سعدی را داراست. در این پژوهش، با تکیه بر روش تحلیل اسنادی و رجوع به منابع، به بررسی و تحلیل ابعاد حماسی شعر عاشورایی معاصر‌ پرداخته‌ شده است. نتیجه نشان می‌دهد که در شعر عاشورایی گذشته، حماسه به‌صورت گسترده مورد توجه نبوده است و حال آنکه‌ شاعران عاشورایی معاصر در ابعاد معنایی و واژگانی، بیش از گذشته به این مقوله پرداخته‌اند؛ همچنین توجه به عناصر حماسی، از عوامل مهم شاخص‌شدن و ماندگاری شماری از اشعار عاشورایی معاصر شده است.
کلیدواژه‌ها
شعر عاشورایی؛ شعر معاصر؛ حماسه؛ زبان؛ عاطفه؛ فرم
مراجع
  1. انسانی،ع.(۱۳۸۲). دل سنگ آب شد. چ۲. تهران: جمهوری.
  2. انوشه، ح. (۱۳۸۰). فرهنگنامۀ ادب فارسی. ج۲. تهران: سازمان چاپ و انتشارات.
  3. بدیع، ع. (۱۳۹۲). از پنجره‌های بی‌پرنده. چ۵. تهران: فصل پنجم.
  4. براهنی، ر. (۱۳۸۰). طلا در مس. تهران: زریاب.
  5. برقعی، س.ح.ر. (۱۳۸۷). طوفان واژه‌ها. چ۶. قم: ابتکار دانش.
  6. بیات، ر. و ابوالفضل غلامی (۱۳۸۹). علی‌نامه؛ سرودۀ ربیع. تهران: میراث مکتوب.
  7. پارساپور، ز. (۱۳۸۳). مقایسۀ زبان حماسی و غنایی با تکیه بر خسرو و شیرین و اسکندرنامۀ نظامی. تهران: مرکز چاپ و انتشارات دانشگاه تهران.
  8. پورنامداریان، ت. (۱۳۸۱). سفر در مه. تهران: نگاه.
  9. ــــــــــــــ‌. (بهار ۱۳۸۶). انواع ادبی در شعر فارسی. مجلۀعلمی‌پژوهشی علوم ادبی، قم: دانشگاه قم، ۳، ۲۲-۷.
  10. تال، م. (۱۳۹۲). گفتن ندارد. چ۲. تهران: جمهوری.
  11. جانفدا، ه. (۱۳۹۰). با لهجۀ خدا و صدای خودت. تهران: آرام دل.
  12. حسینی، س.ح. (۱۳۸۶). شاعری در مشعر. تهران: تکا.
  13. حمیدیان، س. (۱۳۷۲). درآمدی بر اندیشه و هنر فردوسی. تهران: مرکز.
  14. فردوسی،  ا. (۱۳۹۰). شاهنامۀ فردوسی. به‌تصحیح سعید حمیدیان. چ۱۸. تهران: قطره.
  15. خوشدل (صلح‌خواه)، ع.‌ا. (۱۳۷۰). دیوان خوشدل تهرانی. چ۲. تهران: ما.
  16. دهخدا، ع.‌ا. (۱۳۸۵). لغت‌نامه (فرهنگ متوسط دهخدا). ج۱، تهران: مرکز چاپ و انتشارات دانشگاه تهران.
  17. رزمجو، ح. (۱۳۸۱). قلمرو ادبیات حماسی ایران. مشهد: پژوهشگاه علوم انسانی.
  18. زارع، غ. و سیدربیع رضوی (بهار ۱۳۹۱). کارکرد حماسه در دوران معاصر. ادبیات پایداری، کرمان: دانشگاه شهید باهنر، ۵و۶، ۱۸۴-۱۶۳.
  19. زرین‌کوب، ع.ح. (۱۳۷۲). شعر بی‌دروغ، شعر بی‌نقاب. چ۷. تهران: علمی.
  20. شفیعی کدکنی، م.ر. (۱۳۷۵). صور خیال در شعر فارسی. تهران: آگاه.
  21. ــــــــــــــــــ‌. (۱۳۸۶). موسیقی شعر. چ۱۰. تهران: آگاه.
  22. ــــــــــــــــــ‌. (۱۳۸۸). در اقلیم روشنایی. چ۵. تهران: آگاه.
  23. ــــــــــــــــــ‌. (۱۳۹۰). ادوار شعر فارسی. چ۶. تهران: سخن.
  24. شمیسا، س. (۱۳۸۹). انواع ادبی. چ۴. تهران: میترا.
  25. صفا، ذ. (۱۳۸۷). حماسه‌سرایی در ایران. چ۴. تهران: فردوس.
  26. صلاحی، ع. (۱۳۸۱). گزیدۀ ادبیات معاصر ۷۱. چ۲. تهران: نیستان.
  27. عصمتی، ح. (بهار ۱۳۸۸). تأثیر ادبیات حماسی بر نگارگری ایرانی. گلستان هنر، ۱۵، ۱۱۴-۱۰۷.
  28. غفاریانِ صرافیان، م. (خرداد ۱۳۷۶). حماسه در ادبیات معاصر فارسی. پایان‌نامۀ منتشرنشدۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی، مشهد.
  29. فرجی، م. (۱۳۸۷). شب بی‌شعر. تهران: تکا.
  30. فضیلت، م. (زمستان ۱۳۷۹). سبک‌شناسی حملۀ حیدری راجی کرمانی. مجلۀ دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، ۱۵۶، ۳۸۰-۳۶۱ .
  31. کاظمی، م.ک. (۱۳۸۹). روزنه. چ۳. مشهد: ضریح آفتاب.
  32. ــــــــــــــــ‌. (۱۳۹۱). پیاده آمده بودم. چ۴. تهران: سوره مهر.
  33. کافی، غ. (۱۳۸۸). شرح منظومۀ ظهر. چ۲. تهران: مجتمع فرهنگی عاشورا.
  34. کسروی، ا. (۱۳۹۵). زندگی و زمانۀ احمد کسروی. تهران: شرکت کتاب.
  35. مجاهدی، م.ع. (۱۳۷۹). شکوه شعر عاشورا. قم: پیک جلال.
  36. ــــــــــــــــ‌. (۱۳۸۶). کاروان شعر عاشورا. قم: زمزم هدایت.
  37. ــــــــــــــــ‌. (۱۳۹۰). یک آسمان پرواز. تهران: سهروردی.
  38. محمدزاده، م. (۱۳۸۹). عاشورا در شعر معاصر و فرهنگ عامه. تهران: مجتمع فرهنگی عاشورا.
  39. ـــــــــــــــ‌. (تابستان ۱۳۹۲). تحلیل اشعار عاشورایی عصر انقلاب اسلامی. کتاب نقد، ۶۷و۶۸، ۲۶۲-۲۲۹.
  40. ـــــــــــــــ‌. (۱۳۹۳). طرحی نو در دانشنامۀ شعر عاشورایی. تهران: سازمان چاپ و انتشارات.
  41. مرشد چلویی، ا. (۱۳۸۴). دیوان سوخته. چ۴. تهران: سبحان.
  42. معلم دامغانی، ع. (۱۳۹۳). گزیدۀ اشعار علی معلم دامغانی. به‌کوشش نوراللهی، مظفری و کاظمی. تهران: سپیده‌باوران.
  43. ملک‌ثابت، م. و اصغر شهبازی (بهار ۱۳۹۳). نقد زبان حماسی در حملۀ حیدری باذل مشهدی. مجلۀ ادب و زبان فارسی، ۳۵، ۳۸۰-۳۴۵.
  44. منزوی، ح. (۱۳۹۱). مجموعه اشعار حسین منزوی. چ۳. تهران: آفرینش، نگاه.
  45. موسوی‌گرمارودی، س.ع. (۱۳۶۳). خط خون. تهران: زوار.
  46. نظاری، س.ح. (۱۳۸۶). از این دست. قم: حوزه هنری.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 771
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 481