سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه شاهد

خلیقی, عزت, علوی مقدّم, سیّد محمّد. (1398). واکاوی ویژگی‌های زبانی و محتوایی در شعر شاعران دفاع مقدس. , 3(4), 13-26.
عزت خلیقی; سیّد محمّد علوی مقدّم. "واکاوی ویژگی‌های زبانی و محتوایی در شعر شاعران دفاع مقدس". , 3, 4, 1398, 13-26.
خلیقی, عزت, علوی مقدّم, سیّد محمّد. (1398). 'واکاوی ویژگی‌های زبانی و محتوایی در شعر شاعران دفاع مقدس', , 3(4), pp. 13-26.
خلیقی, عزت, علوی مقدّم, سیّد محمّد. واکاوی ویژگی‌های زبانی و محتوایی در شعر شاعران دفاع مقدس. , 1398; 3(4): 13-26.

واکاوی ویژگی‌های زبانی و محتوایی در شعر شاعران دفاع مقدس

دو فصلنامه ادبیات دفاع مقدس
مقاله 2، دوره 3، شماره 4، فروردین 1398، صفحه 13-26    اصل مقاله (525.89 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
نویسندگان
عزت خلیقی* 1؛ سیّد محمّد علوی مقدّم2
1دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی سبزوار
2استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فردوسی مشهد
چکیده
شناخت زبان یک شاعر، زمینۀ درک دقیق‌تر شعر او را فراهم می‌سازد؛ بنابراین به‌موازات توجه به محتوا و جنبه‌های ادبی، ضرورت دارد تا علل گوناگونی که منجر به تأثیرگذاری در یک بافت زبانی می‌شود، شناسایی شود. در این مقاله برآنیم تا با استفاده از روش کتابخانه‌ای و به‌شیوۀ تحلیلی‌توصیفی به واکاوی ویژگی‌های زبان و محتوا در شعر برخی از معروف‌ترین شاعران دفاع مقدس بپردازیم. در سطح زبانی مواردی چون ترکیب‌سازی، آوردن اصطلاحات و تعابیر عرفانی، واژه‌ها و تصاویر مخصوص جنگ‌های مدرن، گسترده‌بودن دایرۀ واژگان، بلند و طولانی‌بودن سروده‌ها و... و در سطح محتوایی مفاهیم مذهبی و عشق وافر به ائمه، روی‌آوردن به نهضت عاشورا،  انتظار فرج، نزدیک‌شدن به سبک هندی، نمادگرایی، پاسداشت و توصیف شهید و شهادت، خوداتهامی، مبارزه با ستم و ستمگران، مدح رهبری و... مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج نشان می‌دهد که شعر دفاع مقدس ازنظر زبان و محتوا ویژگی‌های خاصی دارد که در دوران قبل از آن مشاهده نمی‌شود و شاعرانی چون نصرالله مردانی، علی معلم دامغانی، مشفق کاشانی، قیصر امین‌پور و دیگر شاعران مورد بررسی در این پژوهش، در شعر خود به این ویژگی‌ها توجه و علاقه نشان داده‌اند.
کلیدواژه‌ها
شعر دفاع مقدس؛ زبان؛ محتوا؛ ترکیب‌سازی
مراجع
  1. ابراهیمی، ح. (1378). میاندار. مشهد: کنگرۀ بزرگداشت سرداران خراسان.
  2. اسرافیلی، ح. (1376). رد پای صدا. تهران: تکا.
  3. ــــــــــــــــ‌. (1387). تولد در میدان. تهران: سوره مهر.
  4. اکبری، م. (1371). نقد و تحلیل ادبیات انقلاب اسلامی. تهران: سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی.
  5. امین‌پور، ق. (1372). آینه‌های ناگهان. تهران: سراینده.
  6. باقری، س. (1373). شعر امروز. تهران: الهدی.
  7. بصیری، م.ص. و دیگران (1394). بررسی برجستگی‌های لفظی و ساختاری شعر دفاع مقدس استان کرمان. ادبیات پایداری، 7(13).24-1
  8. بهمنی، م. (1384). این خانه واژه‌های نسوزی دارد. تهران: آفرینش.
  9. بیگی حبیب‌آبادی، پ. (1382). حماسه‌های همیشه. تهران: فرهنگ‌گستر.
  10.  ــــــــــــــــــــــــــــ‌. (1387). فصل سوم. تهران: تکا.
  11. جعفریان، م.ح. (1368). پنجره‌های رو به دریا. تهران: حوزۀ هنری.
  12. حسن‌لی، ک. (1386). گونه‌های نوآوری در شعر معاصر ایران. تهران: ثالث.
  13. حسینی، س.ح. (1387). شاعری در مشعر. تهران: تکا.
  14.  ــــــــــــــــــ‌. (1387). گزیده شعر جنگ و دفاع مقدس. تهران: سوره مهر.
  15.  ــــــــــــــــــ‌. (1363). هم‌صدا با حلق اسماعیل، تهران: حوزۀ هنری.
  16. سنجری، م. (1378). مجموعه شعر (گزیده ادبیات معاصر). تهران: نیستان.
  17. سنگری، م.ر. (1386). مروری گذرا بر دو دهه شعر انقلاب. سروش، 20(924).38-19
  18.  ــــــــــــــــ‌. (1374). تحلیلی از عاشورا و شعر دفاع مقدس. نشریۀ اهل قلم، 3. 36-17
  19. صادق‌زاده، م. (1390). بررسی ویژگی‌های سبکی و تحلیل محتوایی شعر سپیده کاشانی، 22. نشریه مطالعات نقد ادبی. 68-43
  20. صداقتگو کیاسری، م. (1372).  زیتون و جنگ (مجموعه شعر فلسطین). تهران: حوزۀ هنری.
  21. رضایی‌نیا، ع.ر. (1374). از حنجره‌های شرقی. تهران: حوزۀ هنری.
  22. صفارزاده، ط. (1384). دیدار صبح. تهران: پارس‌کتاب.
  23. فیض، ن. (1387). گناه اول. تهران: تکا.
  24. قزوه ع.ر. (1389). سورۀ انگور. تهران: تکتا (توسعۀ کتاب ایران).
  25. کاشانی، س. (1360). شعر سرخ. نشریۀ ادبستان، 20(41). 14-7
  26. کاشانی، م. (1386)، کهکشان آبی. تهران: تکا.
  27. کاشانی، م. و محمود شاهرخی (1367) مجموعه شعر جنگ. تهران: امیرکبیر.
  28. کافی، غ.‌ر. (1378). تیغ و ترانه. شیراز: کنگرۀ سرداران شهید فارس.
  29. ــــــــــــــ‌. (1381). دستی بر آتش. شیراز: نوید شیراز.
  30. کاکائی، ع.ج. (1369). مرثیۀ روح. تهران: حوزۀ هنری.
  31.  ـــــــــــــــــ‌. (1376). آوازهای نسل سرخ. تهران: عروج.
  32.  ـــــــــــــــــ‌. (1387). حق با صدای توست. تهران: تکا.
  33. مردانی، ن. (1364). خون‌نامۀ خاک. تهران: کیهان.
  34. مردانی، م. (1396). پیوند حماسه و عرفان در شعر دفاع مقدس (دهۀ هفتاد). نخستین همایش ادبیات مقاومت با محوریت شهدای دانشجو، استان خراسان شمالی.
  35. معلم دامغانی، م.ع. (1391). رجعت سرخ ستاره. تهران: سوره مهر.
  36. میرجعفری، س.ا. (1367). حرفی از جنس زمان. تهران: قو.
  37. هراتی، س. (1364). از آسمان سبز. تهران: حوزۀ هنری.
  38. هراتی، س. (1387). آب در سماور کهنه. تهران: تکا.
  39. یاحقی، م.ج. (1378). جویبار لحظه‌ها. تهران: جامی.

 

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 662
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 526